Theo truyền thuyết: "Từ thời khai thiên, lập địa, vào một năm nọ, thời tiết khắc nghiệt, hạn hán, mất mùa quanh năm, người dân bản Ngọc vô cùng túng khó. Một hôm, hai vợ chồng trong bản đi làm đồng về và nhặt được quả trứng có hình thù lạ. Người vợ đem quả trứng ra suối Ngọc thả xuống nhưng quả trứng không chịu rời khỏi tay. Họ quyết định đem quả trứng về nhà đặt vào ổ gà đang ấp, quả trứng lại nở ra một con rắn. Sợ quá, người chồng đem con rắn ra suối Ngọc thả nhưng đến tối, con rắn lại bò về nhà. Sau đó, họ quyết định để con rắn ở lại cùng gia đình. Thật bất ngờ từ đó, đồng ruộng, hoa màu luôn tốt tươi, đời sống nhân dân nơi đây ấm no. Và chàng rắn này đã trở thành vị cứu tinh mà mọi người tôn sùng.
Suối Cá Thần
Một hôm trời nổi giông, bão, sấm chớp. Sau cơn giông bão mọi người thấy xác rắn nằm bên núi Trường Sinh, đầu hướng về bản Ngọc. Thương tiếc cho chàng rắn, mọi người đem xác chàng chôn dưới chân núi Trường Sinh và lập đền thờ gọi là Ngọc Từ. Trong buổi tế lễ, đồng bào bản Ngọc được thần báo mộng là rắn chết do quyết chiến với thủy quái và kết quả thủy quái thất bại, dù giữ được bản nhưng chàng rắn phải gửi lại xác của mình. Từ đó ở suối Ngọc dưới chân núi Trường Sinh xuất hiện đàn cá thần luôn quây quần trước đền Ngọc Từ để hầu hạ chàng rắn...".
Đường vào Suối Cá Thần
Ngày nay, qua sông Mã khoảng 4km, chính là suối Cá Thần. Cụ Phi, nay đã 80 tuổi, người bản địa kể rằng: "Đàn cá được sinh ra trong những hang động bí ẩn, cá Thần ở đây là vật linh thiêng, do vậy không ai được bắt hoặc ăn thịt". Nhưng điều kỳ lạ ở đây khiến mọi người phải tò mò, chú ý là, chỉ với dòng nước từ một hốc đá ngầm chảy dưới chân núi, lại có tới hàng ngàn chú cá nối đuôi bơi ra, bơi vào. Hơn nữa, những chú cá này cũng không giống cá bình thường, hình cá chép, môi đỏ rực, có khuyên tai to lộ rõ, thân cá màu đỏ hồng.
Nếu du khách đến vào mùa nước cạn (thường vào mùa đông), sẽ được chiêm ngưỡng phần lớn hình dạng của cá, mặt nước chỉ chừng 30 - 40cm, cá lộ rõ phần bụng và phần trên. Mỗi khi bơi, cá phát sáng nhiều màu, lấp lánh ánh bạc, trông thật vui mắt. Du khách cũng có thể vuốt ve các chú cá thoải mái mà không làm chúng sợ. Cá ở đây rất thân thiện với con người. Mỗi khi đồng bào ra suối Ngọc rửa rau, vo gạo, ai cũng nhớ thả cho cá một ít rau cỏ, gạo, lạc rang...
Bên trên suối cá là một hang động, nơi đó, du khách có thể thắp hương để cầu "thần" cá phù hộ những điều tốt lành. Trong hang, khung cảnh tự nhiên tuyệt đẹp, du khách tha hồ chiêm ngưỡng những nhũ đá có hình dạng màu sắc rất phong phú.
Sản phẩm văn hóa của đồng bào Mường tại suối Cá Thần
Bên cạnh dãy núi còn được giữ khá nguyên vẹn của hệ thống rừng nguyên sinh với các động thực vật đặc trưng của vùng nhiệt đới thì tại đây, người dân vẫn còn lưu giữ những nét văn hóa truyền thống như: dệt thổ cẩm, uống rượu cần, múa Pồn Pông, đặc biệt là nét văn hóa sinh hoạt đặc sắc của đồng bào Mường...
TTVN I Báo Thị trường Việt Nam I Theo 24H.COM.VN